BÀI GIẢNG - Quản trị học (TS. Cảnh Chí Hoàng)
Quản trị họclà môn học bắt buộc đối với sinh viên trường Đại học Tài chính – Marketing. Học phần này trang bị cho sinh viên những kiến thức và kỹ năng cốt yếu nhất của một nhà quản trị. Công việc quản trị có thể bắt gặp ở khắp mọi nơi, mọi lúc và trong mọi tình huống, ngành nghề- từ việc quản lý thời gian, công việc cho chính bản thân mình đến việc tổ chức, điều hành công việc cho một nhóm người và cao hơn là quản lý một tổ chức.
Quản trị họcgiới thiệu nội dung cốt yếu của quản trị theo cách tiếp cận quá trình quản trị. Nội dung giáo trình được cấu trúc 8 chương:
Chương 1: Tổng quan về quản trị
Chương 2: Các lý thuyết quản trị
Chương 3: Môi trường quản trị
Chương 4: Ra quyết định quản trị
Chương 5: Hoạch định
Chương 6: Tổ chức
Chương 7: Lãnh đạo
Chương 8: Kiểm soát
Quản trị họcđược biên soạn dựa trên các tài liệu về quản trị trong và
ngoài nước. Trong quá trình biên soạn, nhóm biên soạn đã tiếp cận thực tiễn quản trị của các doanh nghiệp, các tổ chức phi lợi nhuận và các cơ quan quản lý nhà nước đảm bảo tính cập nhật. Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng giáo trình không tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong nhận được sự góp ý của đồng nghiệp, các bạn sinh viên để giáo trình được hoàn thiện.
NỘI DUNG:
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ ................................................................................ 5
1.1. Quản trị và công việc quản trị .............................................................................................. 5
1.1.1. Khái niệm ..................................................................................................................... 5
1.1.2. Tổ chức ......................................................................................................................... 6
1.1.3. Hiệu quả và hiệu suất quản trị ...................................................................................... 7
1.1.4. Chức năng quản trị ....................................................................................................... 8
1.1.5. Tính phổ cập của quản trị ........................................................................................... 10
1.2. Nhà quản trị........................................................................................................................ 11
1.2.1. Nhà quản trị và các cấp bậc quản trị ........................................................................... 11
1.2.2. Kỹ năng của nhà quản trị ............................................................................................ 13
1.2.3. Vai trò của nhà quản trị .............................................................................................. 16
CHƯƠNG 2: CÁC LÝ THUYẾT QUẢN TRỊ............................................................................ 18
2.1. Lý thuyết quản trị cổ điển .................................................................................................. 18
2.2.1. Lý thuyết quản trị khoa học (Scientific management)................................................ 18
2.2.2. Lý thuyết quản trị hành chính (Administration Management).................................... 21
2.2.2. Lý thuyết về nhu cầu của con người........................................................................... 31
2.2.4. Lý thuyết hai nhân tố....................................................................................................... 37
2.4. LÝ THUYẾT QUẢN TRỊ TÍCH HỢP .................................................................................. 42
2.4.1. Lý thuyết quản trị theo quá trình (Management by process- MBP) ............................... 43
2.4.2. Lý thuyết quản trị theo mục tiêu (Management by Objectives-MBO) ........................... 45
2.4.3. Lý thuyết quản trị theo tình huống ngẫu nhiên (Contingency Approach)...................... 47
2.4.4. Lý thuyết quản trị Nhật Bản............................................................................................ 48
2.5. Lý thuyết quản trị hiện đại – Mô hình bốn chiều ................................................................... 55
CHƯƠNG 3: MÔI TRƯỜNG QUẢN TRỊ .................................................................................. 61
3.1. Khái niệm và phân loại môi trường quản trị ......................................................................... 61
3.1.1. Khái niệm về môi trường ........................................................................................... 61
3.1.2. Các loại môi trường .................................................................................................... 62
3.1.3 Ý nghĩa của việc nhận diện, phân tích và đánh giá các yếu tố môi trường ................. 62
3.2. Các yếu tố môi trường bên ngoài tổ chức kinh doanh và xu hướng phát triển .................. 63
Downloaded by EBOOKBKMT VMTC (nguyenphihung1009@gmail.com)
lOMoARcPSD|2935381
2
3.2.1 Môi trường vĩ mô (môi trường tổng quát) .................................................................. 63
3.2.2 Môi trường vi mô (môi trường đặc thù) .......................................................................... 81
3.3. Các yếu tố nội tại của tổ chức ............................................................................................ 87
3.3.1 Nguồn nhân lực............................................................................................................ 88
3.3.2 Nguồn lực vật chất...................................................................................................... 92
3.3.3. Các nguồn lực vô hình................................................................................................ 93
3.4 Quy trình phân tích môi trường quản trị ............................................................................. 94
3.5. Một số công cụ trong phân tích và đánh giá môi trường quản trị ...................................... 95
3.5.1 Quản trị sự bất trắc của môi trường ............................................................................. 95
3.5.2 Ma trận đánh giá các yếu tố bên ngoài.(External Factor Evaluation Matrix- EFE).. 99
3.5.4 Ma trận SWOT ........................................................................................................... 103
CHƯƠNG 4: THÔNG TIN VÀ RA QUYẾT ĐỊNH TRONG QUẢN TRỊ ............................... 107
4.1. Thông tin trong quản trị ................................................................................................... 107
4.1.1. Khái niệm .................................................................................................................. 107
4.1.2. Vai trò ....................................................................................................................... 107
4.1.3. Phân loại.................................................................................................................... 109
4.2. Ra quyết định trong quản trị ............................................................................................ 110
4.2.1. Khái niệm .................................................................................................................. 110
4.2.2. Phân loại.................................................................................................................... 110
4.2.3. Quy trình ra quyết định ............................................................................................. 112
4.2.4. Các công cụ hỗ trợ ra quyết định trong quản trị ........................................................... 114
4.3. Mối quan hệ giữa thông tin và ra quyết định trong quản trị ............................................ 118
CHƯƠNG 5: HOẠCH ĐỊNH ..................................................................................................... 120
5.1 Khái niệm, phân loại, và tầm quan trọng của hoạch định ................................................ 120
5.1.1 Khái niệm ....................................................................................................................... 120
5.1.2. Phân loại hoạch định ................................................................................................. 121
5.1.3. Tầm quan trọng ......................................................................................................... 126
5.2.1 Mô hình hoạch định ....................................................................................................... 127
5.2.2 Tiến trình hoạch định ................................................................................................. 128
5.3. Giới thiệu những công cụ hoạch định .............................................................................. 132
5.3.1 Ma trận EFE ............................................................................................................... 132
Downloaded by EBOOKBKMT VMTC (nguyenphihung1009@gmail.com)
lOMoARcPSD|2935381
3
5.3.2 Ma trận IFE ................................................................................................................ 133
5.3.3 Ma trận S.W.O.T ........................................................................................................ 134
CHƯƠNG 6: TỔ CHỨC ............................................................................................................ 136
6.1 Các khái niệm .................................................................................................................. 136
6.2. Các phương pháp (cách thức) tổ chức bộ máy và mô hình hóa BMTC tương ứng từng
cách. ........................................................................................................................................ 138
6.3. Các kiểu cơ cấu tổ chức quản trị ...................................................................................... 141
6.3.1 Cơ cấu tổ chức quản trị trực tuyến ............................................................................ 141
6.3.2Cơ cấu tổ chức quản trị chức năng.............................................................................. 142
6.3.3Cơ cấu tổ chức quản trị hỗn hợp ................................................................................. 143
6.3.4Cơ cấu tổ chức kiểu ma trận ....................................................................................... 146
6.4.3. Tiến trình cấu trúc bộ máy của tổ chức. .................................................................... 150
CHƯƠNG 7: CHỨC NĂNG LÃNH ĐẠO ............................................................................... 154
7.1. Bản chất của lãnh đạo ......................................................................................................... 154
7.1.1 Khái niệm ................................................................................................................... 154
7.1.2 Các yếu tố cấu thành của sự lãnh đạo ............................................................................ 155
7.1.4 Phân biệt giữa lãnh đạo và quản lý ................................................................................ 157
7.2. Lãnh đạo và yếu tố con người trong quản trị ....................................................................... 158
7.2.1 Quan niệm về con người của Edgar H. Schein.......................................................... 159
7.2.2 Các giả thiết về bản chất con người của Mc. Gregor.................................................... 159
7.2.3 Thuyết Z của Nhật bản............................................................................................... 163
7.3. Các lý thuyết về động cơ và động viên tinh thần làm việc của nhân viên ....................... 164
7.3.1 Lý thuyết cổ điển ....................................................................................................... 165
7.3.2 Lý thuyết tâm lý xã hội hay quan hệ con người ......................................................... 165
7.3.3 Lý thuyết hiện đại về động cơ và động viên .............................................................. 166
7.4. Quản trị thay đổi và xung đột .......................................................................................... 178
7.4.1 Sự thay đổi ................................................................................................................. 178
7.4.2 Xung đột..................................................................................................................... 181
7.5. Lý thuyết lãnh đạo theo tình huống ................................................................................. 184
7.5.1 Mô hình lãnh đạo tình huống của Fiedler .................................................................. 184
7.5.2 Mô hình Lãnh đạo tình huống của Hersey và Blanchard ........................................... 190
7.5.3 Mô hình Con đường - Mục tiêu ................................................................................. 193
7.5.4 Thuyết trao đổi lãnh đạo –thành viên trong quản lý .................................................. 197
7.6 Các phong cách lãnh đạo .................................................................................................. 199
7.6.1 Các phong cách lãnh đạo dựa trên việc sử dụng quyền lực. ...................................... 199
7.6.2 Các phong cách lãnh đạo theo cách tiếp cận của Likert ............................................ 202
7.6.3 Ô bàn cờ quản trị ........................................................................................................ 204
7.6.4 Lựa chọn phương pháp lãnh đạo và sử dụng nhân viên thích hợp ............................ 207
CHƯƠNG 8: KIỂM SOÁT ........................................................................................................ 214
8.1. Khái niệm, vai trò và nguyên tắc kiểm soát ..................................................................... 215
Vai trò của kiểm soát: ......................................................................................................... 216
8.2. Hệ thống và hình thức kiểm soát ..................................................................................... 217
8.2.1. Hệ thống kiểm soát ................................................................................................... 217
8.2.2. Hình thức kiểm soát .................................................................................................. 218
8.3. Quy trình kiểm soát .......................................................................................................... 219
8.3.1. Xác định mục tiêu và nội dung kiểm soát ................................................................. 220
8.3.2. Xác định các tiêu chuẩn kiểm soát ............................................................................ 221
8.3.3. Giám sát và đo lường người thực hiện ...................................................................... 221
8.3.4. Đánh giá kết quả kiểm soát ....................................................................................... 223
8.3.5. Điều chỉnh sai lệch .................................................................................................... 223
8.3.6. Đưa ra sáng kiến đổi mới .......................................................................................... 223
8.4. Công cụ kiểm soát ................................................................................................................ 224
8.4.1. Công cụ kiểm soát thời gian ..................................................................................... 224
8.4.2. Công cụ kiểm soát tài chính ...................................................................................... 225
8.4.3. Công cụ kiểm soát chất lượng ................................................................................... 227
8.4.4. Thẻ điểm cân bằng (Balanced Score Card – BSC)
Quản trị họclà môn học bắt buộc đối với sinh viên trường Đại học Tài chính – Marketing. Học phần này trang bị cho sinh viên những kiến thức và kỹ năng cốt yếu nhất của một nhà quản trị. Công việc quản trị có thể bắt gặp ở khắp mọi nơi, mọi lúc và trong mọi tình huống, ngành nghề- từ việc quản lý thời gian, công việc cho chính bản thân mình đến việc tổ chức, điều hành công việc cho một nhóm người và cao hơn là quản lý một tổ chức.
Quản trị họcgiới thiệu nội dung cốt yếu của quản trị theo cách tiếp cận quá trình quản trị. Nội dung giáo trình được cấu trúc 8 chương:
Chương 1: Tổng quan về quản trị
Chương 2: Các lý thuyết quản trị
Chương 3: Môi trường quản trị
Chương 4: Ra quyết định quản trị
Chương 5: Hoạch định
Chương 6: Tổ chức
Chương 7: Lãnh đạo
Chương 8: Kiểm soát
Quản trị họcđược biên soạn dựa trên các tài liệu về quản trị trong và
ngoài nước. Trong quá trình biên soạn, nhóm biên soạn đã tiếp cận thực tiễn quản trị của các doanh nghiệp, các tổ chức phi lợi nhuận và các cơ quan quản lý nhà nước đảm bảo tính cập nhật. Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng giáo trình không tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong nhận được sự góp ý của đồng nghiệp, các bạn sinh viên để giáo trình được hoàn thiện.
NỘI DUNG:
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ ................................................................................ 5
1.1. Quản trị và công việc quản trị .............................................................................................. 5
1.1.1. Khái niệm ..................................................................................................................... 5
1.1.2. Tổ chức ......................................................................................................................... 6
1.1.3. Hiệu quả và hiệu suất quản trị ...................................................................................... 7
1.1.4. Chức năng quản trị ....................................................................................................... 8
1.1.5. Tính phổ cập của quản trị ........................................................................................... 10
1.2. Nhà quản trị........................................................................................................................ 11
1.2.1. Nhà quản trị và các cấp bậc quản trị ........................................................................... 11
1.2.2. Kỹ năng của nhà quản trị ............................................................................................ 13
1.2.3. Vai trò của nhà quản trị .............................................................................................. 16
CHƯƠNG 2: CÁC LÝ THUYẾT QUẢN TRỊ............................................................................ 18
2.1. Lý thuyết quản trị cổ điển .................................................................................................. 18
2.2.1. Lý thuyết quản trị khoa học (Scientific management)................................................ 18
2.2.2. Lý thuyết quản trị hành chính (Administration Management).................................... 21
2.2.2. Lý thuyết về nhu cầu của con người........................................................................... 31
2.2.4. Lý thuyết hai nhân tố....................................................................................................... 37
2.4. LÝ THUYẾT QUẢN TRỊ TÍCH HỢP .................................................................................. 42
2.4.1. Lý thuyết quản trị theo quá trình (Management by process- MBP) ............................... 43
2.4.2. Lý thuyết quản trị theo mục tiêu (Management by Objectives-MBO) ........................... 45
2.4.3. Lý thuyết quản trị theo tình huống ngẫu nhiên (Contingency Approach)...................... 47
2.4.4. Lý thuyết quản trị Nhật Bản............................................................................................ 48
2.5. Lý thuyết quản trị hiện đại – Mô hình bốn chiều ................................................................... 55
CHƯƠNG 3: MÔI TRƯỜNG QUẢN TRỊ .................................................................................. 61
3.1. Khái niệm và phân loại môi trường quản trị ......................................................................... 61
3.1.1. Khái niệm về môi trường ........................................................................................... 61
3.1.2. Các loại môi trường .................................................................................................... 62
3.1.3 Ý nghĩa của việc nhận diện, phân tích và đánh giá các yếu tố môi trường ................. 62
3.2. Các yếu tố môi trường bên ngoài tổ chức kinh doanh và xu hướng phát triển .................. 63
Downloaded by EBOOKBKMT VMTC (nguyenphihung1009@gmail.com)
lOMoARcPSD|2935381
2
3.2.1 Môi trường vĩ mô (môi trường tổng quát) .................................................................. 63
3.2.2 Môi trường vi mô (môi trường đặc thù) .......................................................................... 81
3.3. Các yếu tố nội tại của tổ chức ............................................................................................ 87
3.3.1 Nguồn nhân lực............................................................................................................ 88
3.3.2 Nguồn lực vật chất...................................................................................................... 92
3.3.3. Các nguồn lực vô hình................................................................................................ 93
3.4 Quy trình phân tích môi trường quản trị ............................................................................. 94
3.5. Một số công cụ trong phân tích và đánh giá môi trường quản trị ...................................... 95
3.5.1 Quản trị sự bất trắc của môi trường ............................................................................. 95
3.5.2 Ma trận đánh giá các yếu tố bên ngoài.(External Factor Evaluation Matrix- EFE).. 99
3.5.4 Ma trận SWOT ........................................................................................................... 103
CHƯƠNG 4: THÔNG TIN VÀ RA QUYẾT ĐỊNH TRONG QUẢN TRỊ ............................... 107
4.1. Thông tin trong quản trị ................................................................................................... 107
4.1.1. Khái niệm .................................................................................................................. 107
4.1.2. Vai trò ....................................................................................................................... 107
4.1.3. Phân loại.................................................................................................................... 109
4.2. Ra quyết định trong quản trị ............................................................................................ 110
4.2.1. Khái niệm .................................................................................................................. 110
4.2.2. Phân loại.................................................................................................................... 110
4.2.3. Quy trình ra quyết định ............................................................................................. 112
4.2.4. Các công cụ hỗ trợ ra quyết định trong quản trị ........................................................... 114
4.3. Mối quan hệ giữa thông tin và ra quyết định trong quản trị ............................................ 118
CHƯƠNG 5: HOẠCH ĐỊNH ..................................................................................................... 120
5.1 Khái niệm, phân loại, và tầm quan trọng của hoạch định ................................................ 120
5.1.1 Khái niệm ....................................................................................................................... 120
5.1.2. Phân loại hoạch định ................................................................................................. 121
5.1.3. Tầm quan trọng ......................................................................................................... 126
5.2.1 Mô hình hoạch định ....................................................................................................... 127
5.2.2 Tiến trình hoạch định ................................................................................................. 128
5.3. Giới thiệu những công cụ hoạch định .............................................................................. 132
5.3.1 Ma trận EFE ............................................................................................................... 132
Downloaded by EBOOKBKMT VMTC (nguyenphihung1009@gmail.com)
lOMoARcPSD|2935381
3
5.3.2 Ma trận IFE ................................................................................................................ 133
5.3.3 Ma trận S.W.O.T ........................................................................................................ 134
CHƯƠNG 6: TỔ CHỨC ............................................................................................................ 136
6.1 Các khái niệm .................................................................................................................. 136
6.2. Các phương pháp (cách thức) tổ chức bộ máy và mô hình hóa BMTC tương ứng từng
cách. ........................................................................................................................................ 138
6.3. Các kiểu cơ cấu tổ chức quản trị ...................................................................................... 141
6.3.1 Cơ cấu tổ chức quản trị trực tuyến ............................................................................ 141
6.3.2Cơ cấu tổ chức quản trị chức năng.............................................................................. 142
6.3.3Cơ cấu tổ chức quản trị hỗn hợp ................................................................................. 143
6.3.4Cơ cấu tổ chức kiểu ma trận ....................................................................................... 146
6.4.3. Tiến trình cấu trúc bộ máy của tổ chức. .................................................................... 150
CHƯƠNG 7: CHỨC NĂNG LÃNH ĐẠO ............................................................................... 154
7.1. Bản chất của lãnh đạo ......................................................................................................... 154
7.1.1 Khái niệm ................................................................................................................... 154
7.1.2 Các yếu tố cấu thành của sự lãnh đạo ............................................................................ 155
7.1.4 Phân biệt giữa lãnh đạo và quản lý ................................................................................ 157
7.2. Lãnh đạo và yếu tố con người trong quản trị ....................................................................... 158
7.2.1 Quan niệm về con người của Edgar H. Schein.......................................................... 159
7.2.2 Các giả thiết về bản chất con người của Mc. Gregor.................................................... 159
7.2.3 Thuyết Z của Nhật bản............................................................................................... 163
7.3. Các lý thuyết về động cơ và động viên tinh thần làm việc của nhân viên ....................... 164
7.3.1 Lý thuyết cổ điển ....................................................................................................... 165
7.3.2 Lý thuyết tâm lý xã hội hay quan hệ con người ......................................................... 165
7.3.3 Lý thuyết hiện đại về động cơ và động viên .............................................................. 166
7.4. Quản trị thay đổi và xung đột .......................................................................................... 178
7.4.1 Sự thay đổi ................................................................................................................. 178
7.4.2 Xung đột..................................................................................................................... 181
7.5. Lý thuyết lãnh đạo theo tình huống ................................................................................. 184
7.5.1 Mô hình lãnh đạo tình huống của Fiedler .................................................................. 184
7.5.2 Mô hình Lãnh đạo tình huống của Hersey và Blanchard ........................................... 190
7.5.3 Mô hình Con đường - Mục tiêu ................................................................................. 193
7.5.4 Thuyết trao đổi lãnh đạo –thành viên trong quản lý .................................................. 197
7.6 Các phong cách lãnh đạo .................................................................................................. 199
7.6.1 Các phong cách lãnh đạo dựa trên việc sử dụng quyền lực. ...................................... 199
7.6.2 Các phong cách lãnh đạo theo cách tiếp cận của Likert ............................................ 202
7.6.3 Ô bàn cờ quản trị ........................................................................................................ 204
7.6.4 Lựa chọn phương pháp lãnh đạo và sử dụng nhân viên thích hợp ............................ 207
CHƯƠNG 8: KIỂM SOÁT ........................................................................................................ 214
8.1. Khái niệm, vai trò và nguyên tắc kiểm soát ..................................................................... 215
Vai trò của kiểm soát: ......................................................................................................... 216
8.2. Hệ thống và hình thức kiểm soát ..................................................................................... 217
8.2.1. Hệ thống kiểm soát ................................................................................................... 217
8.2.2. Hình thức kiểm soát .................................................................................................. 218
8.3. Quy trình kiểm soát .......................................................................................................... 219
8.3.1. Xác định mục tiêu và nội dung kiểm soát ................................................................. 220
8.3.2. Xác định các tiêu chuẩn kiểm soát ............................................................................ 221
8.3.3. Giám sát và đo lường người thực hiện ...................................................................... 221
8.3.4. Đánh giá kết quả kiểm soát ....................................................................................... 223
8.3.5. Điều chỉnh sai lệch .................................................................................................... 223
8.3.6. Đưa ra sáng kiến đổi mới .......................................................................................... 223
8.4. Công cụ kiểm soát ................................................................................................................ 224
8.4.1. Công cụ kiểm soát thời gian ..................................................................................... 224
8.4.2. Công cụ kiểm soát tài chính ...................................................................................... 225
8.4.3. Công cụ kiểm soát chất lượng ................................................................................... 227
8.4.4. Thẻ điểm cân bằng (Balanced Score Card – BSC)


.png)
%20(1).png)
.png)
%20(1).png)
.png)
.png)


Không có nhận xét nào: