Luận văn Mô típ người anh hùng tử trận trong truyền thuyết Việt Nam

Nghiên cứu truyền thuyết bằng típ và mô típ là một phương pháp nghiên cứu rất hữu hiệu trong khoa nghiên cứu văn học dân gian từ trước đến nay. Sự lặp lại các kiểu truyện và các mô típ trong các truyền thuyết là một đặc điểm dễ nhận thấy và rất đặc trưng của thể loại này. Việc nghiên cứu truyền thuyết dân gian bằng típ và mô típ có thể khám phá được mối dây liên hệ trong những tác phẩm thuộc cùng một kiểu truyện hay cùng chứa đựng những mô típ như nhau.

Chúng tôi chọn thực hiện đề tài Mô típ người anh hùng tử trận trong truyền thuyết Việt Nam với mong muốn sẽ góp phần miêu tả hệ thống và phân tích một kiểu mô típ phổ biến trong kho tàng truyền thuyết Việt Nam, đặc biệt là truyền thuyết chống ngoại xâm. Truyền thuyết anh hùng chống ngoại xâm chiếm số lượng lớn trong kho tàng truyền thuyết Việt Nam. Khi nghiên cứu mô típ người anh hùng tử trận trong truyền thuyết Việt Nam, chúng ta không chỉ hiểu được lịch sử hào hùng, bi tráng của dân tộc mà chúng ta còn biết được tư tưởng, tâm hồn, tinh thần dân tộc của người Việt gửi gắm vào những người có công với nước. Và hơn nữa, một mặt nào đó chúng ta thấy bề sâu, độ dày văn hóa của con người Việt Nam và đất nước Việt Nam được thể hiện dưới những tác phẩm này.

Trong khi tiến hành khảo sát kho tàng truyền thuyết Việt Nam, chúng tôi nhận thấy có một mô típ rất phổ biến trong nhiều cốt truyện khác, tạm gọi đó là mô típ người anh hùng tử trận.

NỘI DUNG:

MỞ ĐẦU ..................................................................................................................................... 1

1.1. Khái niệm típ và mô típ ............................................................................ 12

1.1.1. Lý thuyết về mô típ ..................................................................................................... 13

1.1.2. Lý tuyết về típ ............................................................................................................. 14

1.1.3. Mối quan hệ giữa típ và mô típ ................................................................................... 15

1.2. Phân kì truyền thuyết ................................................................................ 16

1.2.1. Truyền thuyết về họ Hồng Bàng và thời kì Văn Lang ............................................... 20

1.2.2. Truyền thuyết về thời Âu Lạc và Bắc thuộc ............................................................... 21

1.2.3. Truyền thuyết các triều đại phong kiến tự chủ ........................................................... 23

1.2.4. Truyền thuyết thời chống Pháp .................................................................................. 24

1.3. Tiêu chí xác định mô típ người anh hùng tử trận trong truyền thuyết Việt Nam .............. 25

Tiểu kết chương 1 ...................................................................................................................... 27

Chương 2. TÌNH HÌNH TƯ LIỆU VÀ PHÂN LOẠI MÔ TÍP TỬ TRẬN TRONG TRUYỀN

THUYẾT VIỆT NAM ............................................................................................................... 28

2.1. Tình hình tư liệu ................................................................................................................. 28

2.2. Phân loại mô típ tử trận trong truyền thuyết Việt Nam ............................ 38

2.2.1. Mô típ chết thần kì ...................................................................................................... 38

2.2.2. Mô típ tử tiết ............................................................................................................... 51

2.2.3. Mô típ bị giặc giết ....................................................................................................... 58

2.2.4. Mô típ kiệt sức chết .................................................................................................... 65

Tiểu kết chương 2 ............................................................................................ 69

Chương 3. MÔ TÍP TỬ TRẬN TRONG CẤU TẠO CỐT TRUYỆN TRUYỀN THUYẾT

VIỆT NAM ................................................................................................................................ 71

3.1. Khái niệm về cấu tạo ................................................................................ 71

3.2. Mô típ tử trận với vai trò là mô típ chi tiết ............................................... 75

3.2.1. Các tình huống liên quan đến mô típ tử trận .............................................................. 75

3.2.2. Vai trò của mô típ tử trận đối với cốt truyện truyền thuyết ........................................ 83

3.3. Mô típ tử trận với vai trò là mô típ chủ đề ..................................................................... 88

3.3.1 Kiểu truyện .................................................................................................................. 88

3.3.2. Kiểu nhân vật liên quan đến các mô típ...................................................................... 88

Tiểu kết chương 3 .................................................................................................................... 100

KẾT LUẬN ............................................................................................................................. 101

TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................................................... 103

PHỤ LỤC

LINK DOWNLOAD

NỘI DUNG: