NGHIÊN CỨU TÁC DỤNG GIẢM ĐAU VÀ BẢO VỆ GAN CỦA CÁC CAO CHIẾT TỪ LÁ CÂY TRỨNG CÁ (MUNTINGIA CALABURA L.)

Muntingiaceae) là loài cây này khá quen thuộc với người dân vùng đồng bằng sông Cửu Long. Lá Trứng cá được sử dụng trong y học dân gian giúp hỗ trợ điều trị viêm, giảm đau, ngăn ngừa nhồi máu cơ tim. Nghiên cứu này nhằm đánh giá tác dụng tác dụng giảm đau và bảo vệ gan của các cao chiết nước và cao chiết cồn 45% từ lá Trứng cá bằng các thực nghiệm gây đau (gây đau xoắn bụng bằng acid acetic, gây đau bàn chân chuột bằng formalin) và thực nghiệm gây tổn thương gan mạn bằng paracetamol trên chuột nhắt trắng đực chủng (Swiss albino). Kết quả định tính, định lượng cho thấy các cao chiết từ lá Trứng cá có hàm lượng flavonoid toàn phần là 21,87 mg quercetin/g cao chiết cồn và 18,48 mg quercetin/g cao chiết nước. Các cao chiết được uống ở các liều lượng tương đương 2,5 g và 5 g nguyên liệu khô/kg trọng lượng cơ thể chuột theo phác đồ 5 ngày trước khi tiến hành thực nghiệm gây đau và 7 ngày sau khi tiến hành thực nghiệm tổn thương gan mạn bằng paracetamol. Kết quả cho thấy các cao chiết nước và cao chiết cồn từ lá Trứng cá đều thể hiện tác dụng giảm đau phụ thuộc vào liều trên cả 2 thực nghiệm gây đau, trong đó liều uống tương đương 5 g nguyên liệu/kg trọng lượng chuột cho tác dụng giảm đau tương tự như thuốc đối chiếu diclofenac natri (liều uống 15 mg/kg). Nghiên cứu tác dụng bảo vệ gan cho thấy khi cho chuột uống paracetamol với liều 250 mg/kg trong 15 ngày làm tăng aspartate aminotransferas (AST) và alanine aminotransferas (ALT) trong huyết tương và tăng hàm lượng malondialdehyd (MDA), đồng thời làm giảm hàm lượng glutathion (GSH) trong gan chuột. Việc điều trị bằng cao chiết nước và cao chiết cồn từ lá Trứng cá, tương tự như thuốc đối chiếu silymarin cho tác dụng làm giảm hoạt độ ALT và AST trong huyết tương, cải thiện tình trạng stress oxy hóa qua việc làm giảm hàm lượng MDA và làm tăng hàm lượng GSH trong gan đạt ý nghĩa thống kê so với đối chứng không điều trị.

Nghiên cứu này đã cho thấy lá Trứng cá có thể là một ứng viên tiềm năng cho tác dụng hỗ trợ điều trị đau và bảo vệ gan.

Từ khóa: Muntingia calabura L., tác dụng giảm đau, flavonoid, mô hình chuột bị tổn thương gan bằng paracetamol, tác dụng bảo vệ gan

NỘI DUNG:

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU ...................................................................... 3

1.1. TỔNG QUAN VỀ CÂY TRỨNG CÁ ............................................................... 3

1.1.1. Thực vật học ................................................................................................... 3

1.1.2. Thành phần hóa học của cây Trứng cá .......................................................... 4

1.1.3. Công dụng ...................................................................................................... 4

1.1.4. Một số nghiên cứu về tác dụng dược lý của cây Trứng cá ............................ 5

1.2. TỔNG QUAN VỀ ĐAU ..................................................................................... 5

1.2.1. Phân loại đau .................................................................................................. 5

1.2.2. Cơ chế gây đau ............................................................................................... 6

1.2.3. Điều trị đau ..................................................................................................... 8

1.3. THỰC NGHIỆM GÂY ĐAU TRÊN CHUỘT ................................................. 8

1.3.1. Phân loại theo các tác nhân đau ..................................................................... 8

1.3.2. Phân loại theo vị trí tác động .......................................................................... 9

1.4. TỔNG QUAN VỀ SINH LÝ VÀ BỆNH LÝ GAN ........................................ 11

1.4.1. Cấu tạo của gan chuột và gan người ............................................................. 11

1.4.2. Chức năng của gan ........................................................................................ 12

1.4.3. Các bệnh lý về gan, chẩn đoán và điều trị .................................................... 14

1.5. THỰC NGHIỆM GÂY TỔN THƯƠNG GAN .............................................. 18

1.5.1. Các tác nhân gây mô hình tổn thương gan phổ biến .................................... 20

1.5.2. Thực nghiệm tổn thương gan bằng paracetamol .......................................... 21

CHƯƠNG 2: VẬT LIỆU - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ................................ 24

vi

2.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU ......................................................................... 24

2.1.1. Nguyên liệu ................................................................................................... 24

2.1.2. Động vật thử nghiệm .................................................................................... 24

2.1.3. Thiết bị - dụng cụ .......................................................................................... 24

2.1.4. Hóa chất ........................................................................................................ 25

2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ................................................................... 26

2.2.1. Phương pháp chiết các cao từ lá cây Trứng cá ............................................. 27

2.2.2. Xác định mất khối lượng do làm khô của nguyên liệu và cao chiết ............. 28

2.2.3. Định tính và định lượng flavonoid ............................................................... 29

2.2.4. Khảo sát tính an toàn của cao chiết từ lá cây Trứng cá ................................ 31

2.2.5. Khảo sát tác dụng giảm đau của các cao chiết từ lá Trứng cá trên chuột nhắt

trắng ........................................................................................................................ 32

2.2.6. Khảo sát tác dụng bảo vệ gan của các cao chiết từ lá cây Trứng cá trên chuột

nhắt đực trắng gây tổn thương gan mạn bằng paracetamol .................................... 33

2.2.7. Đánh giá kết quả ........................................................................................... 37

2.3. ĐẠO ĐỨC TRONG NGHIÊN CỨU Y HỌC ................................................ 37

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ ............................................................................................. 38

3.1. CHIẾT XUẤT CÁC CAO CHIẾT TỪ LÁ TRỨNG CÁ VÀ ĐỊNH TÍNH-ĐỊNH LƯỢNG FLAVONOID ................................................................................ 38

3.1.1. Chiết xuất các cao chiết từ lá Trứng cá ........................................................ 38

3.1.2. Định tính- định lượng flavonoid .................................................................... 38

3.2. ĐÁNH GIÁ TÍNH AN TOÀN CỦA CÁC CAO CHIẾT TỪ LÁ TRỨNG

CÁ ............................................................................................................................ 41

3.3. KHẢO SÁT TÁC DỤNG GIẢM ĐAU CỦA CÁC CAO CHIẾT TỪ LÁ

TRỨNG CÁ TRÊN CÁC THỰC NGHIỆM GÂY ĐAU ...................................... 42

3.3.1. Kết quả tác dụng giảm đau của lá Trứng cá trong thực nghiệm gây đau bằng

acid acetic 1% ......................................................................................................... 42

3.3.2. Kết quả tác dụng của lá Trứng cá trong thực nghiệm gây đau bằng formalin

2,5% ........................................................................................................................ 44

3.4. KHẢO SÁT TÁC DỤNG BẢO VỆ GAN CỦA CÁC CAO CHIẾT TỪ LÁ

TRỨNG CÁ TRÊN THỰC NGHIỆM GÂY TỔN THƯƠNG MẠN BẰNG

PARACETAMOL .................................................................................................... 46

vii

CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN ........................................................................................... 55

4.1. ĐỊNH TÍNH- ĐỊNH LƯỢNG .......................................................................... 55

4.2. ĐÁNH GIÁ TÍNH AN TOÀN CỦA CÁC CAO CHIẾT TỪ LÁ TRỨNG

CÁ ............................................................................................................................ 56

4.3. TÁC DỤNG GIẢM ĐAU CỦA CÁC CAO CHIẾT TỪ LÁ TRỨNG CÁ

TRÊN CÁC MÔ HÌNH GÂY ĐAU BẰNG ACID ACETIC VÀ FORMALIN . 56

4.4. TÁC DỤNG BẢO VỆ GAN CỦA CÁC CAO CHIẾT TỪ LÁ TRỨNG CÁ

TRÊN MÔ HÌNH GÂY TỔN THƯƠNG GAN MẠN BẰNG PARACETAMOL 59

4.4.1. Tổn thương gan mạn bằng paracetamol ....................................................... 59

4.4.2. Tác dụng bảo vệ gan của các cao chiết từ lá Trứng cá ................................. 61

CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ............................................................. 64

5.1. KẾT LUẬN ....................................................................................................... 64

5.2. KIẾN NGHỊ ...................................................................................................... 64

TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................................... 66

PHỤ LỤC