Sáng kiến kinh nghiệm THPT - Kết hợp các kỹ thuật dạy học trong môn Lịch sử nhằm phát huy tính tích cực của học sinh THPT

 


Trong những năm gần đây, môn Lịch sử là môn học gây xôn xao dư luận xã hội nhiều nhất, bởi đơn giản điểm thi môn Lịch sử  trong các kì thi Tốt nghiệp THPT (nếu được chọn thi) hay thi Đại học và Cao đẳng thường rất thấp, thậm chí có hàng ngàn “sĩ tử” thi Đại học, Cao đẳng có điểm thi môn Lịch sử  là con số  “0”. Không những thế, khi được hỏi đa số học sinh đều “sợ” môn Lịch sử. Chính vì tâm lí “sợ” môn Lịch sử  làm cho các em cảm thấy chán nản, không muốn học, hoặc nếu học chỉ là học đối phó, “học vẹt”, kiến thức không thể khắc sâu hoặc “học xong lại trả  cho thầy”. Cứ như thế, tâm lí đó theo các em đến hết lớp 12. Kết quả là điểm thi qua các kì thi của môn Lịch sử thường rất thấp.

Vậy làm thế  nào để  các em không  những không  còn “sợ” môn Lịch sử  mà thích môn Lịch sử hơn, qua đó nâng cao chất lượng dạy và học môn Lịch sử? Đó là vấn đề  không chỉ  là của người thầy, người trò mà còn là vấn đề của toàn ngành và toàn xã hội.

Đó chính là lí do  trong những năm gần đây, Bộ  GD-ĐT đã kêu gọi  đẩy mạnh đổi mới phương pháp, kỹ thuật dạy học trong nhà trường. Tầm quan trọng của việc đổi mới phương pháp, kỹ  thuật dạy học  được ngành giáo dục chính thức đưa vào nội dung nhiệm vụ  năm  học của các nhà trường phổ  thông. Chủ  trương đó được sựhưởng  ứng rộng khắp trong đội ngũ nhà giáo với các hình thức phong phú và đa dạng.

Chủ trương của Bộ GD-ĐT đã được Sở GD-ĐT quán triệt từng năm học, đến từng đơn vị  giáo dục và đặc biệt đã tổ  chức triển khai tập huấn cho đội ngũ giáo viên cốt cán về các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực như: Lược đồ tư duy, khăn trải bàn, theo góc, theo dự án, hợp đồng, KWLH, 5W1H, trò chơi….

Sau thời gian nghiên cứu và ứng dụng vào dạy học thực tiễn trong nhà trường THPT, tôi thấy một số  kĩ thuật và  phương pháp dạy học tích cực có thể  phát huy được tính tích cực, hứng thú và tự học của học sinh. Tuy nhiên, hầu hết các GV đều sử dụng từng kỹ thuật riêng rẽ. Bản thân tôi đã trực tiếp thử nghiệm và thấy có hiệu quả  khi thử  kết hợp các kỹ  thuật lại với nhau. Vì thế, tôi đã mạnh dạn  chọn đề  tài

“Kết hợp các kỹ  thuật dạy học trong môn Lịch sử  nhằm phát huy tính tích cực của học sinh THPT” làm sáng kiến kinh nghiệm của mình.


NỘI DUNG:


PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ ........................................................................................... 1

1. Lý do chọn đề tài ................................................................................................... 1

2. Mục đích nghiên cứu ............................................................................................. 1

3. Đối tượng nghiên cứu ............................................................................................ 2

4. Phương pháp nghiên cứu ....................................................................................... 2

PHẦN II. NỘI DUNG ............................................................................................... 3

I. LÝ LUẬN CHUNG ............................................................................................... 3

1. Cơ sở lý luận ...................................................................................................... 3

1.1. Phương pháp dạy học ................................................................................... 3

1.2. Kỹ thuật dạy học .......................................................................................... 3

2. Cơ sở thực tiễn ................................................................................................... 4

2.1. Thực trạng sử dụng các kỹ thuật dạy học trong trường THPT .................... 4

2.2. Nguyên nhân thực trạng ............................................................................... 4

II. TÌM HIỂU MỘT SỐ KỸ THUẬT TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ .................... 5

1. Kỹ thuật khăn trải bàn ........................................................................................ 5

1.1. Khái niệm ..................................................................................................... 5

1.2. Cách thức tiến hành ..................................................................................... 6

1.3. Ưu điểm và hạn chế ..................................................................................... 6

1.4. Ví dụ ............................................................................................................. 7

2. Kỹ thuật KWL/KWLH ....................................................................................... 9

2.1. Khái niệm ..................................................................................................... 9

2.2. Cách thức tiến hành ................................................................................... 10

2.3. Ưu điểm và hạn chế ................................................................................... 11

2.4. Ví dụ ........................................................................................................... 12

3. Kỹ thuật phòng tranh ........................................................................................ 13

3.1. Khái niệm ................................................................................................... 13

3.2. Cách thức tiến hành ................................................................................... 13

3.3. Ưu điểm và hạn chế ................................................................................... 14

3.4. Ví dụ ........................................................................................................... 14

4. Kỹ thuật 5W1H ................................................................................................ 15

4.1. Khái niệm ................................................................................................... 15

4.2. Cách thức tiến hành ................................................................................... 15

4.3. Ưu điểm và hạn chế ................................................................................... 16

4.4. Ví dụ ........................................................................................................... 16

5. Kỹ thuật “Lược đồ tư duy” .............................................................................. 17

5.1. Khái niệm ................................................................................................... 17

5.2. Cách thức tiến hành ................................................................................... 18

5.3. Ưu điểm và hạn chế ................................................................................... 18

5.4. Ví dụ ........................................................................................................... 18

III. KẾT HỢP CÁC KỸ THUẬT DẠY HỌC VỚI NHAU ĐỂ DẠY MỘT NỘI

DUNG TRONG MÔN LỊCH SỬ TẠO HỨNG THÚ CHO HỌC SINH ............... 20

1. Sử dụng một số phương pháp, kỹ thuật dạy học trong hoạt động khởi động .. 21

1.1. Kỹ thuật tổ chức trò chơi trong dạy học .................................................... 22

1.2. Ví dụ minh họa ........................................................................................... 23

2. Sử dụng các kỹ thuật dạy học trong hoạt động tìm hiểu kiến thức mới .......... 26

2.1. Kết hợp kỹ thuật “Khăn trải bàn ” và kỹ thuật “Lược đồ tư duy” ............. 26

2.2. Kết hợp kỹ thuật “Lược đồ tư duy” và kỹ thuật phòng tranh. ................... 28

2.3. Kết hợp kỹ thuật 5W1H và kỹ thuật “Lược đồ tư duy” ............................. 29

2.4. Kết hợp kỹ thuật 5W1H và kỹ thuật phòng tranh ...................................... 32

2.5. Kết hợp kỹ thuật KWLH và kỹ thuật 5W1H ............................................. 33

2.6. Kết hợp kỹ thuật KWLH, kỹ thuật tổ chức trò chơi và kỹ thuật “Lược đồ

tư duy” ............................................................................................................... 35

2.7. Kết hợp kỹ thuật 5W1H, kỹ thuật “Khăn trải bàn”; Kỹ thuật phòng tranh 35

2.8. Kết hợp kỹ thuật 5W1H với kỹ thuật “Lược đồ tư duy” và kỹ thuật phòng

tranh .................................................................................................................. 36

3. Sử dụng các kỹ thuật dạy học trong hoạt động củng cố và luyện tập .............. 37

PHẦN III: KẾT LUẬN ........................................................................................... 41

I. Những đóng góp của đề tài: ................................................................................. 41

1. Tính mới của đề tài: ......................................................................................... 41

2. Tính khoa học:.................................................................................................. 41

3. Tính hiệu quả: .................................................................................................. 41

II. Một số khó khăn khi áp dụng đề tài ................................................................... 41

III. Kiến nghị, đề xuất. ............................................................................................ 41

1. Với các cấp quản lý giáo dục. .......................................................................... 41

2. Với giáo viên: ................................................................................................... 42

3. Với học sinh: .................................................................................................... 42

TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................................... 43

PHỤ LỤC



LINK DOWNLOAD

 


Trong những năm gần đây, môn Lịch sử là môn học gây xôn xao dư luận xã hội nhiều nhất, bởi đơn giản điểm thi môn Lịch sử  trong các kì thi Tốt nghiệp THPT (nếu được chọn thi) hay thi Đại học và Cao đẳng thường rất thấp, thậm chí có hàng ngàn “sĩ tử” thi Đại học, Cao đẳng có điểm thi môn Lịch sử  là con số  “0”. Không những thế, khi được hỏi đa số học sinh đều “sợ” môn Lịch sử. Chính vì tâm lí “sợ” môn Lịch sử  làm cho các em cảm thấy chán nản, không muốn học, hoặc nếu học chỉ là học đối phó, “học vẹt”, kiến thức không thể khắc sâu hoặc “học xong lại trả  cho thầy”. Cứ như thế, tâm lí đó theo các em đến hết lớp 12. Kết quả là điểm thi qua các kì thi của môn Lịch sử thường rất thấp.

Vậy làm thế  nào để  các em không  những không  còn “sợ” môn Lịch sử  mà thích môn Lịch sử hơn, qua đó nâng cao chất lượng dạy và học môn Lịch sử? Đó là vấn đề  không chỉ  là của người thầy, người trò mà còn là vấn đề của toàn ngành và toàn xã hội.

Đó chính là lí do  trong những năm gần đây, Bộ  GD-ĐT đã kêu gọi  đẩy mạnh đổi mới phương pháp, kỹ thuật dạy học trong nhà trường. Tầm quan trọng của việc đổi mới phương pháp, kỹ  thuật dạy học  được ngành giáo dục chính thức đưa vào nội dung nhiệm vụ  năm  học của các nhà trường phổ  thông. Chủ  trương đó được sựhưởng  ứng rộng khắp trong đội ngũ nhà giáo với các hình thức phong phú và đa dạng.

Chủ trương của Bộ GD-ĐT đã được Sở GD-ĐT quán triệt từng năm học, đến từng đơn vị  giáo dục và đặc biệt đã tổ  chức triển khai tập huấn cho đội ngũ giáo viên cốt cán về các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực như: Lược đồ tư duy, khăn trải bàn, theo góc, theo dự án, hợp đồng, KWLH, 5W1H, trò chơi….

Sau thời gian nghiên cứu và ứng dụng vào dạy học thực tiễn trong nhà trường THPT, tôi thấy một số  kĩ thuật và  phương pháp dạy học tích cực có thể  phát huy được tính tích cực, hứng thú và tự học của học sinh. Tuy nhiên, hầu hết các GV đều sử dụng từng kỹ thuật riêng rẽ. Bản thân tôi đã trực tiếp thử nghiệm và thấy có hiệu quả  khi thử  kết hợp các kỹ  thuật lại với nhau. Vì thế, tôi đã mạnh dạn  chọn đề  tài

“Kết hợp các kỹ  thuật dạy học trong môn Lịch sử  nhằm phát huy tính tích cực của học sinh THPT” làm sáng kiến kinh nghiệm của mình.


NỘI DUNG:


PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ ........................................................................................... 1

1. Lý do chọn đề tài ................................................................................................... 1

2. Mục đích nghiên cứu ............................................................................................. 1

3. Đối tượng nghiên cứu ............................................................................................ 2

4. Phương pháp nghiên cứu ....................................................................................... 2

PHẦN II. NỘI DUNG ............................................................................................... 3

I. LÝ LUẬN CHUNG ............................................................................................... 3

1. Cơ sở lý luận ...................................................................................................... 3

1.1. Phương pháp dạy học ................................................................................... 3

1.2. Kỹ thuật dạy học .......................................................................................... 3

2. Cơ sở thực tiễn ................................................................................................... 4

2.1. Thực trạng sử dụng các kỹ thuật dạy học trong trường THPT .................... 4

2.2. Nguyên nhân thực trạng ............................................................................... 4

II. TÌM HIỂU MỘT SỐ KỸ THUẬT TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ .................... 5

1. Kỹ thuật khăn trải bàn ........................................................................................ 5

1.1. Khái niệm ..................................................................................................... 5

1.2. Cách thức tiến hành ..................................................................................... 6

1.3. Ưu điểm và hạn chế ..................................................................................... 6

1.4. Ví dụ ............................................................................................................. 7

2. Kỹ thuật KWL/KWLH ....................................................................................... 9

2.1. Khái niệm ..................................................................................................... 9

2.2. Cách thức tiến hành ................................................................................... 10

2.3. Ưu điểm và hạn chế ................................................................................... 11

2.4. Ví dụ ........................................................................................................... 12

3. Kỹ thuật phòng tranh ........................................................................................ 13

3.1. Khái niệm ................................................................................................... 13

3.2. Cách thức tiến hành ................................................................................... 13

3.3. Ưu điểm và hạn chế ................................................................................... 14

3.4. Ví dụ ........................................................................................................... 14

4. Kỹ thuật 5W1H ................................................................................................ 15

4.1. Khái niệm ................................................................................................... 15

4.2. Cách thức tiến hành ................................................................................... 15

4.3. Ưu điểm và hạn chế ................................................................................... 16

4.4. Ví dụ ........................................................................................................... 16

5. Kỹ thuật “Lược đồ tư duy” .............................................................................. 17

5.1. Khái niệm ................................................................................................... 17

5.2. Cách thức tiến hành ................................................................................... 18

5.3. Ưu điểm và hạn chế ................................................................................... 18

5.4. Ví dụ ........................................................................................................... 18

III. KẾT HỢP CÁC KỸ THUẬT DẠY HỌC VỚI NHAU ĐỂ DẠY MỘT NỘI

DUNG TRONG MÔN LỊCH SỬ TẠO HỨNG THÚ CHO HỌC SINH ............... 20

1. Sử dụng một số phương pháp, kỹ thuật dạy học trong hoạt động khởi động .. 21

1.1. Kỹ thuật tổ chức trò chơi trong dạy học .................................................... 22

1.2. Ví dụ minh họa ........................................................................................... 23

2. Sử dụng các kỹ thuật dạy học trong hoạt động tìm hiểu kiến thức mới .......... 26

2.1. Kết hợp kỹ thuật “Khăn trải bàn ” và kỹ thuật “Lược đồ tư duy” ............. 26

2.2. Kết hợp kỹ thuật “Lược đồ tư duy” và kỹ thuật phòng tranh. ................... 28

2.3. Kết hợp kỹ thuật 5W1H và kỹ thuật “Lược đồ tư duy” ............................. 29

2.4. Kết hợp kỹ thuật 5W1H và kỹ thuật phòng tranh ...................................... 32

2.5. Kết hợp kỹ thuật KWLH và kỹ thuật 5W1H ............................................. 33

2.6. Kết hợp kỹ thuật KWLH, kỹ thuật tổ chức trò chơi và kỹ thuật “Lược đồ

tư duy” ............................................................................................................... 35

2.7. Kết hợp kỹ thuật 5W1H, kỹ thuật “Khăn trải bàn”; Kỹ thuật phòng tranh 35

2.8. Kết hợp kỹ thuật 5W1H với kỹ thuật “Lược đồ tư duy” và kỹ thuật phòng

tranh .................................................................................................................. 36

3. Sử dụng các kỹ thuật dạy học trong hoạt động củng cố và luyện tập .............. 37

PHẦN III: KẾT LUẬN ........................................................................................... 41

I. Những đóng góp của đề tài: ................................................................................. 41

1. Tính mới của đề tài: ......................................................................................... 41

2. Tính khoa học:.................................................................................................. 41

3. Tính hiệu quả: .................................................................................................. 41

II. Một số khó khăn khi áp dụng đề tài ................................................................... 41

III. Kiến nghị, đề xuất. ............................................................................................ 41

1. Với các cấp quản lý giáo dục. .......................................................................... 41

2. Với giáo viên: ................................................................................................... 42

3. Với học sinh: .................................................................................................... 42

TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................................... 43

PHỤ LỤC



LINK DOWNLOAD

M_tả

M_tả

Không có nhận xét nào: