BÀN THÊM VỀ CẤU TRÚC ĐỀ - THUYẾT CỦA CÂU TIẾNG VIỆT (Trần Kim Phượng)

1. Đặt vấn đề

Một câu tiếng Việt hiện nay có thể được phân tích theo bốn phương pháp:

(1) theo cấu trúc chủ- v ị (ngữpháp truyền th ống),

(2) theo cấu trúc vị từ - tham thể (ngữ pháp ngữnghĩa),

(3) theo cấu trúc đề - thuyết (ngữ pháp chức năng), và

(4) theo c ấu trúc cái cho sẵn-cái mới (c ấu trúc thông tin).

Trong các phương pháp này thì phân tích câu theo cấu trúc đề-thuyết là phương pháp ra đời tương đối muộn, bềdày lí thuyết chưa nhiều. Phương pháp này có được giảng dạy ởbậc đại học nhưng với sốtiết khiêm tốn, do vậy, sinh viên thường lúng túng khi phải thực hiện nó. Đây cũng là một trong những phương pháp phân tích câu đã từng gây rất nhiều tranh luận, làm tốn không ít giấy mực của các nhà nghiên cứu. ỞViệt Nam, những nhà ngôn ngữhọc quan tâm nhiều đến vấn đềnày Cao Xuân Hạo (1991) và Đào Thanh Lan (2002).

Trong khuôn khổ bài báo, chúng tôi chỉbàn tới các vấn đề:

- Các bước tiến hành phân tích câu theo cấu trúc đề- thuyết

- Những ưu, nhược điểm của phương pháp phân tích câu theo cấu trúc đề- thuyết

- So sánh cấu trúc đề- thuyết với cấu trúc chủ- vị.