THEO DÕI VIỆC SỬ DỤNG KHÁNG SINH HẠN CHẾ TRONG ĐIỀU TRỊ VIÊM PHỔI CÓ NGUY CƠ NHIỄM KHUẨN BỆNH VIỆN Ở NGƯỜI LỚN TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA THÀNH PHỐ CẦN THƠ NĂM 2019

TÓM TẮT

Nhằm mục tiêu khảo sát sự can thiệp của ban quản lý sử dụng kháng sinh trong việc sử dụng kháng sinh hạn chế để điều trị viêm phổi tại Bệnh viện đa khoa Thành phố Cần Thơ năm 2019 và đánh giá sự phù hợp trong chỉ định kháng sinh kinh nghiệm ban đầu trong điều trị viêm phổi có nguy cơ nhiễm khuẩn bệnh viện ở người lớn tại bệnh viện đa khoa Cần Thơ năm 2019 nghiên cứu đề tài “Theo dõi việc sử dụng kháng sinh hạn chế trong điều trị viêm phổi có nguy cơ nhiễm khuẩn bệnh viện ở người lớn tại Bệnh viện đa khoa Thành phố Cần Thơ năm 2019” năm 2019 Được tiến hành bằng phương pháp hồi cứu trên 120 bệnh nhân được chẩn đoán viêm phổi có nguy cơ nhiễm khuẩn bệnh viện tại bệnh viện đa khoa thành phố Cần Thơ có sử dụng kháng sinh hạn chế. Được hồi cứu và thu thập số liệu, xử lý trên phần mềm thống kê y sinh học SPSS 22.0. Nghiên cứu có những kết quả đáng kể gồm: Tỉ lệ sử dụng kháng sinh hạn chế nhiều nhất là ở Khoa Truyền nhiễm và Hồi sức tích cực chống độc, tiếp theo là ở các khoa Nội tổng hợp, khoa Hồi sức cấp cứu và tỉ lệ sử dụng kháng sinh hạn chế thấp nhất là ở các khoa Ngoại lồng ngực và Khoa Ngoại tổng hợp.

Ban quản lý sử dụng kháng sinh đã tuân thủ rất tốt qui định thời gian duyệt kháng sinh theo qui trình bệnh viện, tỷ lệ tuân thủ của Trưởng/Phó khoa phòng/Trưởng tua trực là 75,83%, của dược lâm sàng là 94,17%. Bác sỹ điều trị tuân thủ rất tốt trong việc chỉ

định kháng sinh hạn chế theo hướng dẫn bệnh viện, tỷ lệ các phiếu yêu cầu sử dụng kháng sinh hạn chế không được đồng ý rất thấp 1,31% (11/841 phiếu đề nghị).

Kháng sinh kinh nghiệm ban đầu chủ yếu là carbapenem nhóm 2, imipenem được sử dụng nhiều nhất trong điều trị ban đầu cho bệnh nhân với 63/120 phiếu (chiếm 52,5%). Tiếp đó là meropenem, vancomycin với 31,67%, 18,33%. Có 88,67% bệnh nhân được điều trị ban đầu theo phác đồ đơn trị. Trong đó chiếm tỷ lệ cao nhất là

sử dụng Imipenem với 59/120 bệnh nhân. Có 16/120 bệnh nhân (chiếm 13,33%) được điều trị ban đầu theo phác đồ phối hợp 2 kháng sinh. Trong đó chiếm tỷ lệ cao nhất là sử dụng vancomycin + meropenem. Tính hợp lý trong chỉ định kháng sinh kinh

nghiệm ban đầu ở mức cao chiếm tỉ lệ 90,83%; 98,33% kháng sinh được pha chế phù hợp; 97,5% bệnh nhân được chỉ định tố độ truyền kháng sinh kinh nghiệm ban đầu phù hợp. Tính phù hợp kháng sinh kinh nghiệm ban đầu với mức độ nhạy cảm của vi khuẩn phân lập được từ mẫu cấy BAL là 57,75%. Trung bình một BN được điều trị 1,2

± 0,4 đợt kháng sinh. Có 81,67% bệnh nhân không cần thay đổi kháng sinh ban đầu, 18,33% bệnh nhân cần thay đổi kháng sinh 1 lần và 6,67% bệnh binh cần thay đổi kháng sinh 2 lần. Trong tổng số 120 bệnh nhân, có 103 bệnh nhân được điều trị thành công không cần chuyển tuyến. Trong đó có 78/120 bệnh nhân (chiếm 65%) khỏi bệnh;

25/120 bệnh nhân (chiếm 20,83%) đỡ, giảm. Có 17/120 bệnh nhân (chiếm 14,17%) điều trị thất bại cần chuyển tuyến. Trong đó có 4/120 bệnh nhân (chiếm 3,33%) có tiến triển nặng hơn; 13/120 bệnh nhân (chiếm 10,83%) có tình trạng không thay đổi.

Từ khóa: Kháng sinh, quản lý sử dụng kháng sinh, kháng sinh hạn chế, viêm phổi.

NỘI DUNG:

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU ...................................................................... 3

1.1. TỔNG QUAN VỀ VIÊM PHỔI BỆNH VIỆN ................................................. 3

1.1.1. Định nghĩa....................................................................................................... 3

1.1.2. Tình hình dịch tễ ............................................................................................. 3

1.1.3. Tác nhân gây bệnh .......................................................................................... 4

1.1.4. Chẩn đoán ....................................................................................................... 6

1.1.5. Phác đồ điều trị VPBV/VPTM của IDSA/ATS (2016) .................................. 7

1.2. TÌNH HÌNH DỊCH TỄ VÀ ĐỀ KHÁNG KHÁNG SINH CỦA VI KHUẨN

GÂY VIÊM PHỔI BỆNH VIỆN ............................................................................ 13

1.2.1. Tình hình dịch tễ ........................................................................................... 13

1.2.2. Tình hình kháng sinh của vi khuẩn gây VPBV ............................................ 15

1.3. CHƯƠNG TRÌNH QUẢN LÝ KHÁNG SINH TẠI BỆNH VIỆN .............. 19

1.3.1. Nội dung chương trình quản lý kháng sinh tại bệnh viện ............................. 19

1.3.2. Đánh giá sử dụng kháng sinh tại bệnh viện .................................................. 21

1.4. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU TRÊN THẾ GIỚI VÀ TRONG NƯỚC ..... 23

1.5. ĐẶC ĐIỂM CHUNG VỀ BỆNH VIỆN ĐA KHOA THÀNH PHỐ CẦN

THƠ ........................................................................................................................... 27

CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ....................... 28

2.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU .......................................................................... 28

2.1.1. Đối tượng ...................................................................................................... 28

2.1.2. Tiêu chuẩn chọn mẫu .................................................................................... 28

2.1.3. Tiêu chuẩn loại trừ ........................................................................................ 28

2.1.4. Thời gian và địa điểm nghiên cứu ................................................................ 28

viii

2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .................................................................... 28

2.2.1. Thiết kế nghiên cứu ...................................................................................... 28

2.2.2. Cỡ mẫu .......................................................................................................... 28

2.2.3. Các bước tiến hành ....................................................................................... 29

2.2.4. Các nội dung khảo sát ................................................................................... 29

2.2.5. Xử lý và trình bày số liệu ............................................................................. 33

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .................................................................. 34

3.1. KHẢO SÁT CAN THIỆP CỦA BAN QUẢN LÝ SỬ DỤNG KHÁNG SINH

TRONG VIỆC SỬ DỤNG KHÁNG SINH HẠN CHẾ ĐỂ ĐIỀU TRỊ VIÊM

PHỔI TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA THÀNH PHỐ CẦN THƠ ......................... 34

3.2. ĐÁNH GIÁ SỰ PHÙ HỢP KHÁNG SINH KINH NGHIỆM BAN ĐẦU ĐỂ

ĐIỀU TRỊ VIÊM PHỔI CÓ NGUY CƠ NHIỄM KHUẨN BỆNH VIỆN Ở

NGƯỜI LỚN VỚI KẾT QUẢ VI SINH. ............................................................... 36

3.2.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu .................................................. 36

3.2.2. Đặc điểm vi sinh của mẫu nghiên cứu .......................................................... 39

3.2.3. Đặc điểm sử dụng kháng sinh kinh nghiệm ban đầu để điều trị viêm phổi có

nguy cơ nhiễm khuẩn bệnh viện. ............................................................................ 43

3.2.4. Hiệu quả điều trị ........................................................................................... 45

CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN ........................................................................................... 48

4.1. KHẢO SÁT SỰ CAN THIỆP CỦA BAN QUẢN LÝ SỬ DỤNG KHÁNG

SINH TRONG VIỆC SỬ DỤNG KHÁNG SINH HẠN CHẾ ĐỂ ĐIỀU TRỊ

VIÊM PHỔI TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA THÀNH PHỐ CẦN THƠ NĂM

2019. ........................................................................................................................... 48

4.1.1. Tỷ lệ các phiếu yêu cầu kháng sinh hạn chế được duyệt theo khoa lâm sàng ... 48

4.1.2. Tỷ lệ tuân thủ thời gian duyệt phiếu yêu cầu sử dụng kháng sinh hạn chế của

các thành viên trong ban quản lý sử dụng kháng sinh. ........................................... 49

4.1.3. Tỷ lệ các phiếu yêu cầu sử dụng kháng sinh hạn chế không được đồng ý sử

dụng ........................................................................................................................ 49

4.1.4. Tỷ lệ các khuyến cáo của dược lâm sàng ..................................................... 49

4.2. ĐÁNH GIÁ SỰ PHÙ HỢP CHỈ ĐỊNH KHÁNG SINH KINH NGHIỆM

BAN ĐẦU ĐỂ ĐIỀU TRỊ VIÊM PHỐI CÓ NGUY CƠ NHIỄM KHUẨN

BỆNH VIỆN Ở NGƯỜI LỚN VỚI KẾT QUẢ VI SINH. ................................... 50

4.2.1. Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu ........................................................... 50

4.2.2. Đặc điểm vi sinh của mẫu nghiên cứu .......................................................... 56

ix

4.2.3. Đặc điểm sử dụng kháng sinh kinh nghiệm ban đầu điều trị viêm phổi có

nguy cơ nhiễm khuẩn bệnh viện ............................................................................. 62

4.2.4. Sự phù hợp trong chỉ định kháng sinh ......................................................... 63

4.2.5. Hiệu quả điều trị ........................................................................................... 65

4.2.6. Lượng kháng sinh sử dụng điều trị .............................................................. 66

4.2.7. Thời gian nằm viện ....................................................................................... 66

4.3. MỘT SỐ HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI TRONG QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN

KHẢO SÁT ............................................................................................................... 66

KẾT LUẬN .................................................................................................................. 67

KIẾN NGHỊ ................................................................................................................. 69

TÀI LIỆU THAM KHẢO